Certyfikat f-gaz dla firmy jest niezbędny, aby legalnie montować, naprawiać i serwisować różnego rodzaju urządzenia, które zawierają fluorowane gazy cieplarniane. Przepisy odróżniają certyfikaty dla przedsiębiorców (np. spółki z o.o.) i dla personelu (np. pracowników tej spółki). Niezależnie od konkretnej sytuacji w firmie i dynamiki rynku, warto znać aktualne regulacje prawne.

Spis treści:
Co mówią przepisy na temat certyfikatu F-gaz dla firmy?
Brak odpowiedniego dokumentu
Jak załatwić formalności?
Czy obowiązuje termin ważności?
Certyfikacja w zakresie F-gazów a rozporządzenie UE z 2024 r.
Stare i nowe przepisy
Co dzieje się z uprawnieniami uzyskanymi wcześniej?
Wymogi wzmacniające gwarancje profesjonalizmu

Co mówią przepisy na temat certyfikatu F-gaz dla firmy?

Jako przedsiębiorstwo produkcyjne i inżynieryjne, mające dzień w dzień do czynienia z F-gazami, wiemy, że uzyskanie certyfikatu (uprawnień) pozwalających na pracę z tymi związkami chemicznymi budzi spore zainteresowanie. Gdy chodzi o kwestie prawne, pierwszoplanową rolę gra art. 29 ustawy z 15 maja 2015 r. o substancjach zubażających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (dalej: ustawa). Zgodnie z nim przedsiębiorca, który instaluje, konserwuje lub serwisuje bądź naprawia m.in. stacjonarne systemy ochrony przed ogniem zawierające F-gazy, ma obowiązek posiadania omawianego tu dokumentu. Oprócz tego art. 29 wskazuje, że obowiązek ten dotyczy przedsiębiorcy, który w ramach swej działalności wykonuje czynności dla osób trzecich (świadczy usługi).

Brak odpowiedniego dokumentu

Prowadzenie działalności bez dokumentu pociąga za sobą odpowiedzialność administracyjną. Trzeba liczyć się z wymierzeniem kary od 12 do nawet 45 tys. zł (art. 48 pkt 30 ustawy). Takie podejście ustawodawcy sprawia, że maleje ryzyko wynikające z podejmowania się realizacji robót, np. jako podwykonawca, przez osoby niemające kwalifikacji albo możliwości technicznych i organizacyjnych.

Jak załatwić formalności?

Certyfikat wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT) jako jednostka certyfikująca przedsiębiorców. Przesłanki niezbędne do jego uzyskania określa art. 30 ust. 2 ustawy. Wskazano tam, że konieczne jest spełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu UE 2015/2067 albo WE 304/2008, podając przykładowo, że przedsiębiorca powinien m.in.:

• zatrudniać pracowników dysponujących odpowiednimi certyfikatami dla personelu;
• posiadać i stosować w praktyce procedury prowadzenia swej działalności, zarówno w głównym miejscu jej wykonywania, jak i w każdym oddziale (dzięki temu jego działania są skoordynowane i efektywne);
• mieć wdrożony system dokumentowania czynności, które wykonuje certyfikowany personel;
• złożyć do jednostki wystawiającej certyfikaty dla przedsiębiorców wniosek o wydanie takiego dokumentu.

Przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie może być skazany prawomocnie za przestępstwo przeciwko środowisku naturalnemu (art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy). Przepis wskazuje także, iż chodzi jedynie o przestępstwa związane z prowadzoną działalnością (zatem jedynie w zakresie montażu lub np. likwidacji urządzeń gaśniczych).

Do wniosku konieczne jest dołączenie oświadczenia o spełnianiu wymagań wynikających z prawa UE oraz o niekaralności we wspomnianym przed momentem zakresie. Oświadczenie należy złożyć pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 30 ust. 4 ustawy).

Czy obowiązuje termin ważności?

Certyfikat dla przedsiębiorców wydawany jest bezterminowo . Przed jego wydaniem jednostka certyfikująca przeprowadza kontrolę (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dzięki temu, że dokumenty można składać drogą elektroniczną, postępowanie toczy się szybciej, nie angażując zbyt wiele Twojego czasu. By utrzymać certyfikat, należy przejść jednak pozytywnie audyt sprawdzający nie rzadziej niż raz na 7 lat. Audyt ten przeprowadza UDT.

Certyfikacja przedsiębiorców w zakresie F-gazów a rozporządzenie UE z 2024 r.

Jak wspomnieliśmy, duże znaczenie w obszarze certyfikatów dla przedsiębiorców z zakresu F-gazów mają rozporządzenia unijne dotyczące obsługiwanych przez nas instalacji i urządzeń, w których gazy te są wykorzystywane jako środek gaśniczy. Podobnie jak np. RODO, są one stosowane bezpośrednio, bez potrzeby implementacji do prawa krajowego. Mając to na uwadze, ich treść uwzględniamy np. w szkoleniach, podczas których dzielimy się z naszymi partnerami wiedzą opartą na studiach przypadków (ang. case studies).

Stare i nowe przepisy

Warto zwrócić uwagę, że art. 29 ustawy zawiera odesłanie do dwóch rozporządzeń, które utraciły moc. Chodzi o rozporządzenia UE 2015/2067 (dotyczące certyfikacji osób pracujących np. z pompami ciepła) oraz WE 304/2008. To ostatnie odnosiło się m.in. do certyfikacji przedsiębiorstw w zakresie instalowania oraz serwisu i konserwacji zbiorników na czynniki gaśnicze w postaci F-gazów wchodzących w skład systemów stacjonarnych.

Obecnie materię certyfikatów i szkoleń reguluje nowy akt prawny. Jest to rozporządzenie UE 2024/735. Przyjęto tu nieco inną technikę legislacyjną niż w naszej ustawie, normując certyfikację osób fizycznych oraz osób prawnych.

Jak wskazuje art. 10 ust. 1 rozporządzenia z 2024 r., osoby fizyczne (czyli personel wykonujący bezpośrednie prace) muszą posiadać interesujący nas dokument, aby móc legalnie wykonywać czynności dotyczące F-gazów, polegające m.in. na instalacji, serwisie bądź konserwacji urządzeń chroniących przed pożarem. To samo odnosi się do napraw albo likwidacji wspomnianych urządzeń, sprawdzania szczelności oraz odzysku z nich gazów fluorowanych.

Z kolei w myśl art. 10 ust. 2 rozporządzenia 2024/735, przedsiębiorstwa (zarówno jednoosobowe działalności, jak i spółki prawa handlowego) mają obowiązek posiadania certyfikatów dla firm, by móc zajmować się montażem, serwisowaniem i konserwacją stacjonarnych urządzeń zapewniających ochronę przeciwpożarową. To samo dotyczy ich napraw albo likwidacji.

Co dzieje się z uprawnieniami uzyskanymi wcześniej?

Dobrą wiadomością dla profesjonalistów z sektora stałych urządzeń gaśniczych jest to, że certyfikaty wydane w okresie, gdy obowiązywało rozporządzenie UE nr 517/2014, są nadal ważne. Zgodnie z rozporządzeniem 2024/735 certyfikaty (także te stare) otrzymują jednak termin ważności. Będą zatem wymagały okresowego odnawiana co 7 lat. Pierwsze szkolenia odnawiające muszą odbyć się do 12 marca 2029 roku. Wciąż brak nowelizacji dostosowujących polskie przepisy do regulacji UE. Nic też nie wiadomo o planowanym terminie zmian w prawie.

Wymogi wzmacniające gwarancję profesjonalizmu

Można w tym miejscu przypomnieć, że polska ustawa – realizując wymogi rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia 517/2014 – przewiduje obowiązek posiadania certyfikatu również przez personel zajmujący się m.in. sprawdzaniem szczelności i naprawami stacjonarnych systemów przeciwpożarowych zawierających F-gazy. Materii tej dotyczą art. 20 i następne ustawy. Oprócz tego personel dokonujący np. likwidacji systemu albo odzysku z niego substancji kontrolowanych powinien korzystać z – jak to ujęto w art. 20 ust. 5 ustawy – „odpowiedniego wyposażenia technicznego”.

Z naszej strony możemy zapewnić o stosowaniu przy robotach instalacyjnych lub np. serwisie SUG wyposażenia nie tylko odpowiadającego minimum prawnemu, lecz także spełniającego rygorystyczne wymagania przewidziane w normach polskich i europejskich. Dzięki odpowiednim narzędziom i dobranym materiałom nasi pracownicy mogą w pełni wykorzystać swą wiedzę i umiejętności.