Stałe Urządzenia Gaśnicze Gazowe (SUG) mogą odgrywać istotną rolę w ochronie wybranych obszarów infrastruktury kolejowej, zwłaszcza pomieszczeń z aparaturą elektryczną, teletechniczną i systemami sterowania. Stosowane w nich środki gaśnicze, np. azot i argon, pozwalają na całkowicie bezwodne zwalczanie pożaru. Dzięki temu ogranicza się ryzyko szkód wtórnych typowych dla środków wodnych lub pianowych, takich jak zalanie, zwarcia czy zanieczyszczenie aparatury.

Najważniejsze informacje

• Przestoje w ruchu kolejowym generują ogromne straty logistyczne, dlatego ochrona ciągłości działania (business continuity) jest priorytetem infrastruktury PPOŻ.
• SUG gazowe wykluczają udział wody i piany, chroniąc wrażliwą elektronikę przed zwarciami, szokiem termicznym i uszkodzeniami wtórnymi.
• Najbardziej krytyczne obszary wymagające instalacji SUG to nastawnie, serwerownie systemy Sterowania Ruchem Kolejowym (SRK), podstacje trakcyjne oraz pomieszczenia techniczne dworców. Systemy takie jak STILDE SK, STILDE SI czy STILDE M mogą być projektowane z uwzględnieniem norm PN-EN 15004 oraz wymagań zarządcy infrastruktury, np. PKP PLK, jeżeli mają zastosowanie w danej inwestycji.

Spis treści

• Specyfika zagrożeń pożarowych – dlaczego warto stosować SUG w obiektach kolejowych?
• Dlaczego gazowe SUG w obiektach kolejowych to optymalny wybór dla infrastruktury torowej i dworcowej?
• Kluczowe strefy ochrony SUG w obiektach kolejowych: od nastawni po węzły dworcowe
  • Nastawnie i serwerownie systemów SRK
  • Rozdzielnie elektryczne i podstacje trakcyjne
  • Pomieszczenia techniczne i węzły telekomunikacyjne dworców
• Środki gaśnicze stosowane przez SUG w obiektach kolejowych: gazy obojętne a zamienniki halonów
• Integracja systemów SUG z automatyką budynkową i systemami SRK
• Dedykowane rozwiązania SUG w obiektach kolejowych przygotowane przez SAVI TECHNOLOGIE
• FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Specyfika zagrożeń pożarowych – dlaczego warto stosować SUG w obiektach kolejowych?

W sektorze kolejowym ochrona przeciwpożarowa charakteryzuje się unikalnymi wyzwaniami. Każda awaria instalacji lub niekontrolowany wybuch ognia niesie za sobą konsekwencje znacznie wykraczające poza bezpośrednie straty materialne.

Wskazówka strategiczna: zapewnienie ciągłości działania (business continuity) jest priorytetem w logistyce szynowej. Uniknięcie dłuższych przerw w ruchu oraz opóźnień zapobiega kosztownym przestojom w łańcuchach dostaw, karom umownym i wydatkom na transport zastępczy.

Sektor kolejowy mierzy się ze szczególnymi źródłami oraz dynamiką zagrożeń pożarowych:

• Wysokie obciążenie ogniowe: wywołane ogromnym zagęszczeniem aparatury elektrycznej, ciągów kablowych oraz systemów sterowania ruchem pracujących w trudnych warunkach.
• Czynniki inicjujące pożar: przegrzanie aparatury nastawni, zwarcia instalacji elektrycznych oraz wyładowania atmosferyczne i ekstremalne zjawiska pogodowe.
• Ochrona życia i zdrowia: priorytetowa konieczność zabezpieczenia pasażerów oraz personelu w obiektach kubaturowych i ciągach komunikacyjnych.

Dlaczego gazowe SUG w obiektach kolejowych to optymalny wybór dla infrastruktury torowej i dworcowej?

Tradycyjne systemy oparte na wodzie lub pianie generują ryzyko strat wtórnych, które w przypadku infrastruktury teletechnicznej są nie do zaakceptowania. Gazowe stałe Urządzenia Gaśnicze znacząco ograniczają ryzyko takich szkód wtórnych.

„Wybór gazowych środków gaśniczych eliminuje ryzyko zalania obwodów elektrycznych środkiem gaśniczym i może skrócić czas przywracania pracy instalacji po zdarzeniu.” – Ekspert ds. Zabezpieczeń PPOŻ. SAVI TECHNOLOGIE.

Kluczowe cechy gazowych SUG w ochronie infrastruktury kolejowej:

• Wpływ na elektronikę: gazowe środki gaśnicze nie przewodzą prądu i nie pozostawiają osadów, dlatego ograniczają ryzyko szkód wtórnych w elektronice.
• Czas reakcji: gazowe SUG gwarantują błyskawiczne tłumienie w początkowej fazie, natomiast systemy tradycyjne działają opóźnienie (wymagają osiągnięcia wysokiej temperatury).
• Straty wtórne: w przypadku gazowych SUG środek gaśniczy nie pozostawia osadów, co ogranicza koszty czyszczenia i ryzyko szkód wtórnych.
• Wpływ na środowisko: wpływ środowiskowy zależy od zastosowanego środka gaśniczego. Gazy obojętne oraz FK-5-1-12 nie niszczą warstwy ozonowej, natomiast dla środków syntetycznych należy każdorazowo uwzględnić ich parametry środowiskowe i wymagania regulacyjne.

Decydując się na instalację gazową, zyskujesz:

• Bezpieczeństwo elektroniki: ograniczenie ryzyka szkód wtórnych w urządzeniach elektrycznych dzięki zastosowaniu środka, który nie przewodzi prądu i nie pozostawia osadów.
• Tłumienie w zalążku: szybka ewakuacja ciepła i wygaszenie ognia, zanim ten przedostanie się do głównych wiązek kablowych.
• Brak strat czyszczenia: systemy STILDE SK nie pozostawiają osadów, co może skrócić czas potrzebny na przywrócenie pracy nastawni lub serwerowni po zdarzeniu.

Najważniejsze strefy ochrony SUG w obiektach kolejowych: od nastawni po węzły dworcowe

Ochrona przeciwpożarowa na kolei musi mieć charakter kompleksowy. Różnorodność obiektów wymusza stosowanie dedykowanych rozwiązań, takich jak Stałe Urządzenia Gaśnicze Gazowe oraz Miejscowe Urządzenia Gaśnicze Gazowe – MUG (np. STILDE M), zintegrowanych w jeden spójny ekosystem.

Nastawnie i serwerownie systemów SRK – ochrona polega tu przede wszystkim na natychmiastowym gaszeniu bez uszkodzeń obwodów sterujących ruchem pociągów. Dzięki eliminacji czynnika wodnego ogranicza się ryzyko zalania aparatury i wtórnych awarii systemów SRK.

Rozdzielnie elektryczne i podstacje trakcyjne – stałe urządzenia gaśnicze zabezpieczają ciągłość i stabilność zasilania linii kolejowych. Głównym wyzwaniem jest tu ograniczenie ryzyka pożarów rozdzielnic elektrycznych średniego i wysokiego napięcia (SN/WN).

Pomieszczenia techniczne i węzły telekomunikacyjne dworców – w obszarach dworcowych priorytet stanowi ochrona serwerowni monitoringu wizyjnego (CCTV), archiwów dokumentacji technicznej oraz krytycznych węzłów łączności dworcowej.

Warto wiedzieć, iż nowoczesne koncepcje PPOŻ. obejmują stacjonarną ochroną gazową również odizolowane, bezobsługowe kontenery teletechniczne zlokalizowane wzdłuż szlaków kolejowych.

Środki gaśnicze stosowane przez SUG w obiektach kolejowych: gazy obojętne a zamienniki halonów

Dobór odpowiedniego medium gaśniczego zależy od kubatury pomieszczenia, jego szczelności oraz obecności ludzi.

Gazy obojętne (azot, argon, mieszanki IG-541, IG-55):

• Sposób działania: wypieranie tlenu z chronionej strefy.
• Zalety: nie przewodzą prądu, nie pozostawiają osadów i mają korzystny profil środowiskowy. Wymagają jednak kontroli stężenia tlenu oraz procedur ewakuacji ze względu na ryzyko niedotlenienia.

Gazy chemiczne/zamienniki halonów (np. FK-5-1-12):

• Sposób działania: pochłanianie ciepła ze strefy reakcji pożarowej.
• Zalety: niezwykle wysoka skuteczność przy małej objętości przechowywania (wymagają mniejszej liczby butli), co jest kluczowe w przestrzeniach o ograniczonej powierzchni.

Projektując instalację PPOŻ. dla kolei, SAVI TECHNOLOGIE precyzyjnie dopasowuje gazy do warunków panujących w nastawniach, serwerowniach czy biurach, uwzględniając bezpieczeństwo pracowników i pasażerów, wymagania ewakuacyjne oraz ograniczenia wynikające z zastosowanego środka gaśniczego.

Integracja systemów SUG z automatyką budynkową i systemami SRK

Rozwiązania dostarczane przez SAVI TECHNOLOGIE są zaprojektowane do pełnej współbieżności z systemami detekcji dymu i ognia oraz centralami sygnalizacji pożarowej i sterowania gaszeniem (np. centralą sterowania gaszeniem FIGHTER XT, obsługującą instalacje SUG i MUG).

Sygnały z centrali sterowania gaszeniem mogą być przekazywane do systemów nadrzędnych, w tym systemów zarządzania obiektem lub systemów technicznych kolei, jeżeli przewiduje to projekt i wymagania zarządcy infrastruktury. Umożliwia to zautomatyzowane wykonanie procedur bezpieczeństwa:

• Zamknięcie pożarowych klap odcinających w wentylacji.
• Odłączenie wybranych obwodów zasilania, jeżeli przewiduje to scenariusz pożarowy, projekt instalacji i wymagania użytkownika obiektu.
• Przesłanie ostrzeżeń technicznych oraz powiadomienie dyżurnego ruchu o zagrożeniu.

Procedury ewakuacyjne: Inteligentne centrale sterujące wyzwalaniem SUG zapewniają programowalną zwłokę czasową podawania środka gaśniczego. Umożliwia to bezpieczne opuszczenie strefy przez personel. Równolegle uruchamiane są sygnały alarmowe i przekazywane sygnały do odpowiednich systemów nadzoru lub alarmowania, zgodnie z przyjętym scenariuszem pożarowym.

Dedykowane rozwiązania SUG w obiektach kolejowych przygotowane przez SAVI TECHNOLOGIE

Wybór SAVI TECHNOLOGIE jako partnera w obszarze zabezpieczeń przeciwpożarowych to gwarancja najwyższych standardów bezpieczeństwa technicznego i operacyjnego.

Dlaczego warto wybrać dedykowane systemy (np. STILDE SI, STILDE SK)?

• Kompleksowa obsługa: zapewniamy pełny cykl realizacji – od audytu i wielowariantowego projektu, przez profesjonalny montaż i uruchomienie, aż po serwis poinstalacyjny i konserwację.
• Zgodność z normami: nasze instalacje realizujemy ściśle według rygorystycznych norm branżowych, w tym PN-EN 15004 oraz wytycznych i standardów technicznych PKP PLK.
• Doświadczenie w ochronie infrastruktury krytycznej: posiadamy bogate i potwierdzone referencjami doświadczenie w zabezpieczaniu obiektów o kluczowym znaczeniu dla gospodarki i transportu.
• Indywidualne podejście: nie oferujemy z pozoru “uniwersalnych”, kompromisowych rozwiązań. Każdy system SUG jest projektowany ściśle pod specyfikę konkretnego obiektu kolejowego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy wyładowanie gazu z SUG jest bezpieczne dla elektroniki w nastawni kolejowej?

Stosowane w SUG gazy, np. FK-5-1-12 są neutralne przewodząco. Nie powodują szoku termicznego. Nie pozostawiają też osadów i nie przewodzą prądu. Ograniczają ryzyko szkód wtórnych w układach elektronicznych, ponieważ nie przewodzą prądu i nie pozostawiają osadów.

Jak często należy przeprowadzać konserwację instalacji SUG w obiekcie kolejowym?

Przeglądy powinny być przeprowadzane przynajmniej raz w roku (jest to wymagane prawem minimum). Należy jednak kierować się instrukcją i harmonogramem producenta danego SUG. Konieczne jest także stałe monitorowanie ciśnienia w zbiornikach ze środkiem gaśniczym.

Czy ludzie mogą przebywać w pomieszczeniu podczas wyładowania gazu gaśniczego?

Przebywanie ludzi w pomieszczeniu podczas wyładowania środka gaśniczego powinno być ograniczone zgodnie z wymaganiami norm, dokumentacją systemu i procedurami bezpieczeństwa. W przypadku gazów obojętnych kluczowe jest ryzyko obniżenia stężenia tlenu, dlatego wyładowanie poprzedza sygnalizacja ostrzegawcza i czas na ewakuację. Ponowne wejście do strefy powinno nastąpić dopiero po przewietrzeniu pomieszczenia i potwierdzeniu bezpiecznych warunków.

Na czym polega różnica między SUG gazowym a systemem mgły wodnej na dworcu kolejowym?

Gazowe SUG są szczególnie przydatne w szczelnych pomieszczeniach zamkniętych z aparaturą elektryczną i elektroniczną, natomiast systemy mgły wodnej mogą być właściwym rozwiązaniem w innych strefach, zależnie od scenariusza pożarowego.