Projektowanie SUG krok po kroku to temat istotny i wart uwagi. Dobór optymalnych dla konkretnego budynku lub innego obiektu urządzeń zwalczających pożar pozwala na ochronę ludzkiego zdrowia, życia i mienia oraz np. cennych danych i dóbr kultury. W związku z tym zaprojektowanie efektywnego systemu gaśniczego wymaga pogłębionej wiedzy i doświadczenia inżynierskiego. Dzięki temu możliwe jest przygotowanie rozwiązań „szytych na miarę”.

Spis treści:

Jak wygląda proces opracowania stałych urządzeń gaśniczych gazowych?
Czym zajmują się inżynierowie?
Bezpieczeństwo, technika i przepisy
Jakie znaczenie mają Polskie Normy?
Najczęściej zadawane pytania

Jak krok po kroku przebiega projektowanie systemu gaśniczego gazowego?

Poprzedzające montaż, testy i odbiór instalacji opracowanie projektu systemu gaśniczego to złożony proces. Projektowanie Stałego Urządzenia Gaśniczego Gazowego (SUG) opiera się na obowiązujących przepisach, właściwych normach technicznych, dokumentacji danego systemu oraz analizie zagrożeń występujących w chronionym obiekcie. Jest to proces wymagający samodzielnego rozwiązywania zagadnień technicznych i organizacyjnych oraz skoordynowania instalacji gaśniczej z pozostałymi instalacjami budynku. Towarzyszy temu fachowa ocena zjawisk i potencjalnego ryzyka. Pozwala to na dobór optymalnych dla inwestora, a przy tym zgodnych z przepisami oraz przyjętą dla danego projektu podstawą techniczną, rozwiązań, np. gdy chodzi o sterowanie gaszeniem przy pomocy central takich jak Fighter XT.

Jak przebiega praca inżynierów?

Punktem wyjścia jest określenie, co ma być chronione, jakie zagrożenia pożarowe występują w danej przestrzeni oraz jaki sposób gaszenia będzie odpowiedni. W przypadku gazowego SUG działającego metodą całkowitego wypełnienia analizuje się m.in. kubaturę i szczelność chronionej przestrzeni, występujące materiały palne, sposób użytkowania pomieszczenia, obecność ludzi, działanie wentylacji, dopuszczalne zmiany ciśnienia oraz możliwość rozmieszczenia zbiorników, rurociągów i dysz. Należy również ocenić nośność konstrukcji w miejscach planowanego montażu ciężkich zbiorników.

Inaczej wygląda projektowanie ochrony miejscowej, np. z wykorzystaniem systemu STILDE M, Doctor Fire lub generatora azotu EXXFIRE. W takim przypadku analiza koncentruje się na konkretnej maszynie, szafie sterowniczej, rozdzielnicy albo innej chronionej mikrostrefie, jej obudowie, otworach wentylacyjnych, sposobie detekcji oraz rozmieszczeniu elementów gaśniczych.

Kolejny ważny etap to dobór środka gaśniczego, np. gazu obojętnego lub jego mieszaniny, takiej jak IG-55 albo IG-541, bądź chemicznego czystego środka gaśniczego, takiego jak FK-5-1-12. Przykładowo, gazy obojętne sprawdzą się przy gaszeniu elektroniki, archiwów czy rozdzielni elektrycznych. Dobierając gaz, trzeba zwracać uwagę na wymogi ochrony środowiska i BHP wynikające z przepisów polskich i unijnych.

Dalszy etap obejmuje określenie wymaganego stężenia projektowego, obliczenie ilości środka gaśniczego, dobór liczby i pojemności zbiorników oraz sprawdzenie wymaganego czasu wyładowania. Obliczenia powinny uwzględniać m.in. rodzaj zagrożenia, temperaturę, wysokość położenia obiektu, objętość netto chronionej przestrzeni oraz parametry konkretnego środka gaśniczego.  Trzeba także dobrać średnice rur i dysze (np. stosowane w naszym systemie STILDE SW specjalne dysze ograniczające poziom hałasu i oddziaływanie akustyczne podczas wyładowania gazu). Obliczenia przepływowe wykonujemy przy użyciu specjalistycznego oprogramowania właściwego dla projektowanego systemu i zastosowanego środka gaśniczego. Pozwala ono sprawdzić m.in. przepływy w rurociągach, parametry dysz, czas wyładowania oraz rozdział środka pomiędzy chronione przestrzenie. Dzięki temu zyskujesz pewność poprawnej pracy urządzeń.

Istotne jest również zaplanowanie tras instalacyjnych oraz rozmieszczenia dysz gaśniczych w chronionym obszarze. Tak samo ważne jest wskazanie, gdzie mają być umieszczone butle ze sprężonym gazem. Należy również dobrać sposób wykrywania pożaru, rozmieszczenie elementów detekcyjnych oraz sposób sterowania gaszeniem. W zależności od rodzaju zagrożenia mogą być stosowane m.in. czujki dymu, ciepła, detekcja zasysająca albo inne urządzenia wykrywające pożar. Projekt powinien określać również lokalizację centrali sterowania gaszeniem, np. Fighter XT, jeżeli jest ona przewidziana dla danego systemu.

W naszej działalności, nie tylko gdy chodzi o projekty SUG, lecz także np. miejscowych urządzeń gaśniczych typu Doctor Fire i Stilde M, dobieramy rozwiązania odpowiednie do rozpoznanego zagrożenia, warunków technicznych oraz wymagań inwestora. Odpowiadamy za prawidłowe wykonanie powierzonego nam zakresu prac projektowych zgodnie z umową, przepisami i przyjętą podstawą techniczną.

Projekt systemu gaśniczego a prawo

Podobnie jak przy produkcji i instalacji urządzeń przeciwpożarowych, w procesie projektowania systemu gaśniczego fundamentem jest wiedza techniczna i doświadczenie inżynierów. Potwierdza to trwająca od lat współpraca naszej firmy z wykonawcami generalnymi i podwykonawcami branżowymi.

Oprócz wiadomości i kompetencji znaczenie mają – podobnie jak np. w obszarze F-gazów i certyfikacji personelu – akty normatywne. Należy do nich ustawa o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którą projekt urządzenia przeciwpożarowego wymaga uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony PPOŻ. Ważnym w praktyce aktem jest także rozporządzenie dotyczące ochrony PPOŻ. budynków, innych obiektów i terenów. Rozporządzenie określa m.in. rodzaje obiektów i przestrzeni, w których wymagane są stałe urządzenia gaśnicze albo systemy sygnalizacji pożarowej. Obowiązek zależy od przeznaczenia, parametrów i sposobu użytkowania obiektu, dlatego przy projektowaniu hotelu, obiektu handlowego lub budynku użyteczności publicznej należy każdorazowo sprawdzić, które wymagania odnoszą się do konkretnej inwestycji.

Ze względu na szybki rozwój techniki przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej są sformułowane dość ogólnie, bez zbędnej kazuistyki. W przypadkach przewidzianych w przepisach możliwe jest zastosowanie rozwiązań zamiennych zapewniających wymagany poziom ochrony przeciwpożarowej. W zależności od podstawy prawnej wymaga to odpowiedniego uzasadnienia technicznego, ekspertyzy rzeczoznawcy oraz uzgodnienia albo zgody właściwego organu Państwowej Straży Pożarnej.

Czy Polskie Normy mają moc przepisów prawa?

Z pewnością wiesz, że szczególne znaczenie w procesie projektowania systemów gaśniczych i urządzeń takich jak np. STILDE SK mają Polskie Normy. Odwołują się do nich także powszechnie obowiązujące przepisy, np. rozporządzenia określające warunki techniczne budynków.

W marcu 2026 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii odpowiedziało na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące odwołań do Polskich Norm w przepisach budowlanych. W odpowiedzi wskazano, że zastosowanie Polskiej Normy przywołanej w przepisach jest jednym ze sposobów prawidłowego zaprojektowania budynku lub związanych z nim urządzeń. Projektant może zastosować inne rozwiązanie techniczne, powinien jednak wykazać, że pozwala ono spełnić cel i wymagania wynikające z przepisów. Polskie Normy same w sobie nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, a ich stosowanie jest co do zasady dobrowolne. Stanowisko takie wynika z ustawy o normalizacji i zostało potwierdzone m.in. w wyroku NSA z 10 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1486/17. Normy europejskie również są zasadniczo stosowane dobrowolnie. Szczególną rolę pełnią normy zharmonizowane, ponieważ w zakresie właściwych przepisów unijnych ich zastosowanie może zapewniać domniemanie zgodności wyrobu z objętymi nimi wymaganiami. Mimo to trzeba pamiętać, że normy odzwierciedlają aktualny stan wiedzy w danej dziedzinie, a przy tym są uznanymi wśród profesjonalistów regułami technicznymi. Mogą wskazywać jeden z możliwych sposobów realizacji wymagań stawianych np. przez szeroko pojęte prawo budowlane. Są też – potwierdza to nasze doświadczenie jako organizatorów specjalistycznych szkoleń – bardzo przydatne w dydaktyce i podnoszeniu kwalifikacji zawodowych.

Zastosowanie aktualnej i właściwie dobranej Polskiej Normy stanowi ważny punkt odniesienia dla wykazania, że projekt przygotowano zgodnie z uznanymi regułami wiedzy technicznej. O jakości rozwiązania decydują jednak również prawidłowe rozpoznanie zagrożeń, poprawność danych wejściowych, dokumentacja konkretnego systemu oraz dostosowanie projektu do warunków chronionego obiektu. W zależności od wymagań inwestycji, ubezpieczyciela lub rynku docelowego projekt może uwzględniać również normy ISO albo standardy NFPA, np. NFPA 2001. Przyjęta podstawa projektowa powinna być jasno określona i stosowana w sposób spójny, z uwzględnieniem obowiązujących w Polsce przepisów oraz dokumentacji konkretnego systemu. Nie należy dowolnie łączyć pojedynczych wymagań pochodzących z różnych standardów, jeżeli prowadziłoby to do niespójności projektu.

Widać tu doskonale znaczenie fachowej, ugruntowanej przez doświadczenie praktyczne wiedzy. Pozwala ona na dobór rozwiązań, które nie tylko zapewniają zgodność z przepisami prawa czy też wymogami firm ubezpieczeniowych, lecz także tworzą w pełni skuteczny system ochrony tego, co dla Ciebie jako np. przedsiębiorcy szczególnie ważne. Zachowanie profesjonalnych standardów ma znaczenie także w trakcie eksploatacji urządzeń gaśniczych, np. gdy chodzi o serwis, przeglądy i modernizację.

Często zadawane pytania (FAQ)

Jakie są kluczowe cele projektowania stacjonarnych urządzeń gaśniczych (SUG)?

Projektowanie optymalnych systemów gaśniczych pozwala na ochronę ludzkiego zdrowia, życia i mienia oraz cennych danych i dóbr kultury przed skutkami pożaru.

Od czego rozpoczyna się proces pracy inżynierów nad systemem gaszenia?

Punktem wyjścia jest rozpoznanie zagrożeń pożarowych oraz specyfiki chronionej przestrzeni i znajdującego się w niej wyposażenia. W przypadku gazowego SUG działającego metodą całkowitego wypełnienia analizuje się m.in. kubaturę netto, szczelność, wentylację, obecność ludzi, dopuszczalne zmiany ciśnienia oraz możliwość rozmieszczenia zbiorników, rurociągów i dysz.

Jakie czynniki bierze się pod uwagę przy doborze środka gaśniczego?

Pod uwagę bierze się specyfikę chronionego obiektu, np. wybór gazów obojętnych do serwerowni i archiwów, a także wymogi ochrony środowiska i BHP wynikające z przepisów krajowych oraz unijnych.

Czy Polskie Normy stanowią bezpośrednie źródło prawa w procesie projektowania?

Polskie Normy same w sobie nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, a ich stosowanie jest co do zasady dobrowolne. Stanowią jednak uznany punkt odniesienia dla wiedzy technicznej. Ich znaczenie w konkretnym projekcie może wynikać m.in. z odesłania zawartego w przepisach, przyjętej podstawy projektowej, dokumentacji systemu, umowy lub wymagań inwestora i ubezpieczyciela.

Jaką rolę odgrywają obliczenia hydrauliczne w projektowaniu instalacji?

Obliczenia przepływowe pozwalają dobrać m.in. średnice rurociągów, parametry dysz, rozdział środka gaśniczego oraz czas jego wyładowania. Wykonuje się je przy użyciu specjalistycznego oprogramowania właściwego dla danego systemu i środka gaśniczego. Ich poprawność, wraz z prawidłowym montażem i pozytywnymi wynikami prób odbiorowych, stanowi podstawę prawidłowego działania urządzenia.