Czy Twój system gaśniczy spełnia aktualne przepisy? Sprawdź, zanim inspekcja zrobi to za Ciebie
Sprawdź, czy Twój system gaśniczy spełnia aktualne przepisy – zanim inspekcja zrobi to za Ciebie. Dzięki temu unikniesz zaskoczenia i zbędnego stresu, wynikającego z konieczności szybkiego dostosowania urządzeń przeciwpożarowych w twoim budynku. Tym bardziej celowe i istotne jest sprawdzenie zgodności rozwiązań z prawem jeszcze na etapie projektowania inwestycji.
Spis treści:
Weryfikacja zgodności SUG z prawem – jak do tego podejść?
Wiedza i profesjonalizm się opłacają
Korzystna racjonalność
Powinności osób innych niż właściciel obiektu
Kto ma zadbać o ochronę przed ogniem?
Niezbędny serwis
Elastyczność dzięki alternatywom
Czy system gaśniczy spełnia przepisy? Weryfikacja zgodności SUG z prawem
Dzięki temu, że od lat projektujemy i produkujemy systemy gaśnicze oraz prowadzimy szkolenia montażowe (kończące się otrzymaniem certyfikatu), wiemy, jak ważne są regulacje prawne dotyczące Stałych Urządzeń Gaśniczych (SUG) i związanych z nimi obowiązków.
Teksty ustaw i rozporządzeń określających obowiązki właścicieli, zarządców oraz użytkowników budynków w zakresie ochrony przeciwpożarowej są powszechnie dostępne. W praktyce pojawia się jednak wiele pytań dotyczących konkretnych sytuacji — na przykład obiektów przemysłowych, w których zastosowano SUG, takie jak system STILDE SK.
Ustalenie aktualnych wymagań prawnych i technicznych ma szczególne znaczenie wtedy, gdy planowana jest modernizacja istniejącego systemu gaśniczego. Sama wymiana elementów systemu, napełnienie butli czy prace serwisowe nie powinny być automatycznie utożsamiane z procedurą pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych. Kluczowe jest jednak prawidłowe określenie zakresu prac, ocena ich wpływu na bezpieczeństwo pożarowe obiektu oraz przygotowanie wymaganej dokumentacji, w tym projektu urządzenia przeciwpożarowego, jego uzgodnienia, a następnie przeprowadzenie prób i badań potwierdzających prawidłowe działanie systemu.
Wiedza i profesjonalizm się opłacają
W art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej możesz przeczytać, że właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, ma obowiązek m.in. wyposażyć go w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice. Powinien także zapewnić ich przeglądy techniczne, konserwacje oraz naprawy – i to w taki sposób, aby urządzenia działały sprawnie i niezawodnie.
W praktyce oznacza to, że nie wystarczy samo posiadanie dokumentacji serwisowej czy dopełnienie wybranych formalności. Kluczowe znaczenie ma rzeczywista gotowość systemu do działania w warunkach pożaru. Dotyczy to również Stałych Urządzeń Gaśniczych, w tym tych opartych na gazach obojętnych, które wymagają nie tylko prawidłowego projektu i montażu, ale także regularnej obsługi, prób, kontroli szczelności oraz oceny stanu technicznego poszczególnych elementów instalacji.
Poprawne zrozumienie tych obowiązków wymaga sięgnięcia nie tylko do samej ustawy, ale również do aktów wykonawczych, Polskich Norm, dokumentacji producenta oraz wiedzy technicznej. Dopiero zestawienie tych źródeł pozwala ustalić, jakie urządzenia przeciwpożarowe są w danym obiekcie wymagane, jakie wymagania powinny spełniać oraz jak należy je utrzymywać, aby zapewniały oczekiwany poziom bezpieczeństwa.
Dlatego przy audytach, modernizacji lub wymianie SUG warto skorzystać z konsultacji specjalistów, którzy potrafią połączyć wymagania prawne z praktyką projektową, instalacyjną i serwisową. Takie wsparcie zapewniają nasi eksperci, mający doświadczenie we współpracy z inwestorami, generalnymi wykonawcami oraz wykonawcami branżowymi.
Korzystna racjonalność
Całościowe ustalenie wymogów prawnych pozwala na opracowanie spójnego planu działania, uwzględniającego specyfikę muzeów, zabytków i innych obiektów. Dalekowzroczne podejście jest szczególnie ważne, gdy chodzi o zbiory sztuki, placówki medyczne oraz infrastrukturę krytyczną, gdzie skutki pożaru mogą wykraczać daleko poza samą szkodę majątkową.
W takich obiektach zgodność z przepisami powinna być traktowana jako punkt wyjścia, a nie jako granica odpowiedzialności. Warto uwzględnić również kierunki zmian prawnych, aktualizacje norm, wymagania ubezpieczycieli oraz możliwości, jakie daje współczesna technika przeciwpożarowa. Dopiero takie podejście pozwala zaprojektować lub zmodernizować system w sposób, który realnie zwiększa bezpieczeństwo, a nie tylko formalnie spełnia minimalne wymagania.
Dlatego przy planowaniu ochrony przeciwpożarowej warto korzystać ze wsparcia specjalistów, którzy potrafią połączyć analizę prawną, wiedzę techniczną i znajomość dostępnych rozwiązań. W zależności od potrzeb obiektu mogą to być zarówno systemy ograniczające ryzyko powstania pożaru, takie jak generatory azotu EXXFIRE, jak i zaawansowane elementy sterowania gaszeniem, w tym centrale FIGHTER XT. Ich dobór powinien zawsze wynikać z analizy ryzyka, funkcji obiektu oraz wymaganego poziomu ochrony.
Czy system gaśniczy spełnia przepisy? Powinności osób innych niż właściciel obiektu
Nieco wyżej odnieśliśmy się już do określonych w art. 4 ustawy obowiązków nałożonych na właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu. W związku z tym, że większość naszych systemów instalujemy w obiektach, którymi na co dzień zarządza inny podmiot niż właściciel, spotykamy się z pytaniami o obowiązki zarządców budynków w zakresie PPOŻ. Z obowiązkami tymi łączy się np. kwestia serwisowania i przeglądów systemu gaśniczego oraz ich wymaganej przepisami częstotliwości.
Kto ma zadbać o ochronę przed ogniem?
Za realizację obowiązków z art. 4 ust. 1 ustawy odpowiada co do zasady właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu. Zarządca bądź użytkownik budynku może odpowiadać za zrealizowanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej – np. zapoznania personelu z przepisami PPOŻ. albo zapewnienia osobom przebywającym w obiekcie bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji – jednak tylko stosownie do zakresu obowiązków i zadań, które powierzono mu na podstawie umowy. Jak wskazuje art. 4 ust. 1a ustawy, chodzi tu o szeroko rozumianą umowę cywilnoprawną ustanawiającą zarząd lub użytkowanie.
Nie jest konieczne zachowanie specjalnej formy (np. aktu notarialnego) ani wykorzystanie określonego przepisami formularza. Warto zadbać, by umowa była napisana przejrzystym językiem i obie strony ją rozumiały. Dzięki temu uda się uniknąć sporów co do interpretacji poszczególnych klauzul, zwłaszcza dotyczących prac przy urządzeniach gaśniczych. Jeśli umowy nie zawarto, za realizację obowiązków PPOŻ. odpowiedzialny będzie podmiot, który de facto włada budynkiem (art. 4 ust. 1a in fine).
Nie można przyjąć, że obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej przechodzą automatycznie na podmioty korzystające z danej nieruchomości, np. najemców lokali, wyłącznie z tego powodu, że faktycznie prowadzą w niej działalność. Samo korzystanie z lokalu nie przesądza jeszcze o przejęciu obowiązków właściciela, jeżeli taki zakres odpowiedzialności nie wynika z umowy. Na takie rozumienie art. 4 ust. 1a ustawy wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 stycznia 2024 r., II SA/Kr 1447/23.
Jeżeli wynika to z zakresu powierzonych mu obowiązków, zarządca może odpowiadać m.in. za utrzymanie stałych urządzeń gaśniczych w obiekcie oraz za zapewnienie warunków bezpieczeństwa osób w pomieszczeniach objętych ich działaniem, zgodnie z § 27 rozporządzenia z 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (dalej: rozporządzenie). W określonych przypadkach zakres jego odpowiedzialności może obejmować również system sygnalizacji pożarowej, o którym mowa w § 28 rozporządzenia. Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej zarządca może wykonywać samodzielnie tylko wtedy, gdy posiada wymagane kwalifikacje i gdy mieszczą się one w zakresie dopuszczalnym przepisami. Nie dotyczy to jednak specjalistycznych prac serwisowych przy urządzeniach gaśniczych, które powinny być wykonywane zgodnie z przepisami, Polskimi Normami, dokumentacją producenta oraz wymaganiami dla danego systemu.
Niezbędny serwis
Aby odpowiedzieć na pytanie o częstotliwość serwisowania i przeglądów systemu gaśniczego, trzeba odwołać się do cytowanego już rozporządzenia. Zgodnie z § 3 ust. 2 i 3 urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z Polskimi Normami, dokumentacją techniczno-ruchową oraz instrukcjami obsługi opracowanymi przez producentów. Przeglądy i konserwacje należy wykonywać w okresach ustalonych przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku.
Jak wynika z definicji zawartej w § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, urządzenia przeciwpożarowe to szeroka grupa rozwiązań służących zapobieganiu powstaniu pożaru, jego wykrywaniu, zwalczaniu lub ograniczaniu skutków. Obejmuje ona m.in. Stałe i Półstałe Urządzenia Gaśnicze, urządzenia zabezpieczające, urządzenia inertyzujące, elementy systemów sygnalizacji pożarowej i dźwiękowych systemów ostrzegawczych, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, hydranty, urządzenia oddymiające czy przeciwpożarowe wyłączniki prądu. W tej grupie mieszczą się również stałe urządzenia gaśnicze, takie jak systemy STILDE SI i STILDE SW oferowane przez SAVI.
Elastyczność dzięki alternatywom
W szczególnie uzasadnionych przypadkach rozporządzenie dopuszcza stosowanie rozwiązań zamiennych, m.in. w odniesieniu do wymagań dotyczących Stałych Urządzeń Gaśniczych, o których mowa w § 27 ust. 1 i 2. Nie chodzi jednak o dowolne zastąpienie jednego rozwiązania innym, lecz o sytuacje uzasadnione lokalnymi uwarunkowaniami konkretnego obiektu.
Takie uwarunkowania powinny zostać wskazane w ekspertyzie technicznej rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zastosowanie rozwiązania zamiennego wymaga także uzgodnienia z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Co istotne, rozwiązanie zamienne musi zapewniać niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu.
W praktyce oznacza to, że dobór systemu gaśniczego — zarówno klasycznego SUG, jak i rozwiązań przeznaczonych do ochrony konkretnych urządzeń lub zamkniętych przestrzeni, powinien wynikać z analizy ryzyka, funkcji obiektu, wymagań prawnych oraz warunków technicznych.
